6 Şubat 2023'te Kahramanmaraş'ın Pazarcık ilçesi merkezli meydana gelen ve 11 ilde ağır yıkıma yol açan depremlerin ardından yeniden inşa süreci başlatıldı. Depremzedelerin konut ve işyeri ihtiyacının karşılanması amacıyla toplu konut projelerinin yanı sıra yerinde dönüşüm modeli hayata geçirildi.
Yerinde dönüşüm kapsamında hak sahiplerinin konutlarını kendi arsalarında yeniden inşa edebilmeleri amacıyla dönemin maliyetleri esas alınarak konutlar için 750 bin lira hibe ve 750 bin lira kredi desteği öngörüldü. Ancak depremin üzerinden geçen yaklaşık üç buçuk yıllık süreçte inşaat maliyetlerinde yaşanan yüksek artış, başlangıçta belirlenen destek tutarları ile güncel maliyetler arasındaki farkı giderek büyüttü.
VATANDAŞ İLE MÜTEAHHİT KARŞI KARŞIYA KALDI
Depremzedelerin aktardığına göre artan maliyetler nedeniyle bazı yüklenici firmalar üstlendikleri projeleri sürdüremez hale gelirken, bazı müteahhitler ise inşaatları tamamlamadan çalışmalarını durdurdu. Yarım bırakılan yapılar nedeniyle evlerine kavuşamayan çok sayıda vatandaşın konteynerler ve geçici barınma alanlarının boşaltılması nedeniyle yaşamlarını kirada sürdürdüğü belirtiliyor.
Sözleşmelerden kaynaklanan hukuki uyuşmazlıklar da mağduriyeti daha karmaşık bir noktaya taşıdı. Depremzedeler, yüklenici firmalarla yaşadıkları sorunların çözümünde yalnız bırakıldıklarını, kamu kurumlarının süreçte yeterince etkin rol üstlenmediğini ve vatandaş ile müteahhidin karşı karşıya kaldığını ifade ediyor.
BAŞVURULARIN SONUÇSUZ KALDIĞI İDDİASI
Mağduriyetlerinin giderilmesi amacıyla İl Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüğü'ne sözlü ve yazılı başvurularda bulunduklarını belirten depremzedeler, çok sayıda dosyada henüz somut bir çözüm ortaya konulmadığını ileri sürüyor.
Depremin üzerinden yaklaşık üç buçuk yıl geçmesine rağmen evlerine kavuşamayan vatandaşlar, yarım kalan inşaatların mevcut durumunun belirlenmesini, yüklenici firmalara ilişkin etkili bir denetim mekanizması kurulmasını ve hukuki uyuşmazlıklarda kendilerine yol gösterilmesini talep ediyor.
DEPREMZEDELER KALICI ÇÖZÜM BEKLİYOR
Yerinde dönüşüm modelinin depremzedeleri yeniden evlerine kavuşturmak amacıyla hayata geçirildiğini hatırlatan vatandaşlar, uygulamanın ekonomik ve hukuki koşullarının günümüz gerçeklerine göre yeniden ele alınmasını istiyor.
Depremzedelerin öncelikli talepleri arasında yarım bırakılan projelerin tamamlanması, vatandaşların müteahhitlerle baş başa bırakılmaması, şikâyetlerin etkin biçimde incelenmesi ve yerinde dönüşüm sürecinin kamu kurumlarının daha güçlü denetimi altında yeniden işletilmesi yer alıyor.