YENİ Parti'nin kuruluş sürecinin tamamlanmasının ardından partinin teşkilat yapısını, aday belirleme yöntemlerini, parti organlarını ve siyasal işleyişini düzenleyen tüzüğü yayımlandı.
22 Temmuz 2026 tarihini taşıyan tüzük; genel hükümler, üyelik, parti örgütü ve organları, aday belirleme yöntemleri, parti grupları, disiplin işlemleri, mali hükümler, kadın ve gençlik kollarına ilişkin düzenlemelerden oluştu. Tüzükte 65 madde ile üç geçici maddeye yer verildi. Ancak "Partinin Tüzelkişiliğine Son Verme" ve "Yürürlük ve Yürütme" başlıklı son iki hükmün ayrı ayrı "Madde 65" olarak numaralandırıldığı görüldü.
"ÇAĞDAŞ SOSYAL DEMOKRAT BİR PARTİ"
YENİ Parti, tüzükte "Türkiye'nin demokrasi ittifakını kuran ve temsil eden çağdaş sosyal demokrat bir parti" olarak tanımlandı.
Partinin temel dayanağının Cumhuriyet'in ulusal egemenliği esas alan kurucu felsefesi ile Mustafa Kemal Atatürk'ün bağımsız ve demokratik Türkiye ideali olduğu belirtildi.
Cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik ve devrimcilikten oluşan Altı Ok'un benimsendiği tüzükte; katılımcı demokrasi, hukuk devleti, insan hakları, sosyal devlet, emeğin korunması, kapsayıcı kalkınma ve "Yurtta Barış, Dünyada Barış" ilkelerine bağlılık vurgulandı.
SİYASET "ONURLU BİR TOPLUM HİZMETİ" OLARAK TANIMLANDI
Tüzükte siyasal faaliyet, "toplumun ortak yararı için yapılan onurlu bir toplum hizmeti" olarak tanımlandı.
Parti görevlerine getirilecek kişilerin başarılı, dürüst, liyakatli ve yetkin üyeler arasından seçilmesinin ortak sorumluluk olduğu kaydedildi.
Partinin amacı; Cumhuriyet'in eşitlik, özgürlük ve adalet ideallerini geleceğe taşımak, kuvvetler ayrılığına dayanan demokratik bir düzen kurmak ve yeni bir toplumsal sözleşme oluşturmak olarak açıklandı.
Ekonomide üretim odaklı, eşitlikçi, adil ve sürdürülebilir bir kalkınma anlayışının benimseneceği; barınma, eğitim ve sağlık gibi temel hakların kamusal güvence altına alınmasının hedeflendiği belirtildi.
MİLLETVEKİLİ ADAYLARI BEŞ YÖNTEMDEN BİRİYLE BELİRLENECEK
Tüzüğün adaylık ve aday belirleme yöntemlerini düzenleyen bölümünde milletvekili adaylarının şu beş yöntemden biriyle belirlenmesi öngörüldü:
Ön seçim, örgüt denetiminde ön seçim, aday yoklaması, örgüt denetiminde aday yoklaması ve merkez yoklaması.
Hangi seçim çevresinde hangi yöntemin kullanılacağına, il örgütlerinin görüşleri alınarak Parti Meclisi karar verecek.
Ön seçimde adaylar, yargı gözetimi ve denetimi altında parti üyelerinin oylarıyla belirlenecek. Aday yoklamasına parti içinde belirli görevlere seçilmiş üyeler katılacak. Merkez yoklamasında ise adaylar doğrudan Parti Meclisi tarafından saptanacak.
Ön seçim veya aday yoklamasına katılan bir kişinin daha sonra merkez yoklaması, merkez adaylığı ya da genel merkez kontenjanı için başvuramayacağı da hükme bağlandı.
ENGELLİ ADAY İÇİN İLK SIRA GÜVENCESİ
Tüzükte en az bir seçim çevresinin milletvekili aday listesinin ilk sırasında engelli bir adaya yer verilmesi zorunlu hâle getirildi.
Partiye üye olmayan kişilerin milletvekili adayı gösterilebilmesi ise Parti Meclisinin kararına bağlandı.
MİLLETVEKİLLİĞİNDE ÜÇ DÖNEM SINIRI
Bir kişinin en fazla üç dönem üst üste milletvekili seçilebileceği düzenlendi. Yasama döneminin yarısı tamamlanmadan seçimlerin yenilenmesi durumunda bu dönem, üç dönem hesabına dâhil edilmeyecek.
Ancak adayların ön seçim, örgüt denetiminde ön seçim veya aday yoklamasıyla belirlenmesi durumunda üç dönem koşulu aranmayacak.
Partinin milletvekili bulunmayan seçim çevrelerinde de Merkez Yönetim Kurulunun önerisi ve Parti Meclisinin kararıyla üç dönem kuralının uygulanmamasına karar verilebilecek.
CUMHURBAŞKANI ADAYINDA SEÇMEN YOKLAMASI SEÇENEĞİ
YENİ Parti'nin cumhurbaşkanı adayının seçmen yoklaması, ön seçim, aday yoklaması veya merkez yoklaması yöntemlerinden biriyle belirlenmesi öngörüldü.
Uygulanacak yönteme Parti Meclisi karar verecek. Seçmen yoklamasının tercih edilmesi durumunda yalnızca parti üyeleri değil, seçmen kütüğüne kayıtlı bütün seçmenler aday belirleme sürecine katılabilecek.
Ön seçimde parti üyeleri, aday yoklamasında belirli görevlere seçilmiş parti mensupları oy kullanacak. Merkez yoklaması yönteminin tercih edilmesi hâlinde cumhurbaşkanı adayı Parti Meclisi tarafından belirlenecek.
YEREL SEÇİMLERDE DE ÖN SEÇİM VE DÖNEM SINIRI
Belediye başkanı, belediye meclisi ve il genel meclisi adaylarının belirlenmesinde de milletvekilliği için öngörülen beş yöntem kullanılacak.
Hangi yöntemin uygulanacağına ilçe ve il örgütlerinin görüşleri alınarak Parti Meclisi karar verecek. Parti Meclisi, merkez yoklamasıyla aday belirleme yetkisini bazı seçim çevrelerinde il ve ilçe yönetim kurullarına devredebilecek.
Bir kişinin en fazla üç dönem üst üste belediye başkanı, belediye meclisi üyesi veya il genel meclisi üyesi seçilebileceği hükme bağlandı. Adayların ön seçim veya aday yoklamasıyla belirlenmesi durumunda dönem sınırlaması uygulanmayacak.
YÜZDE 50 CİNSİYET, YÜZDE 25 GENÇLİK KOTASI
Örgüt denetiminde ön seçim veya aday yoklamasıyla belirlenecek milletvekili, belediye meclisi ve il genel meclisi adaylıklarında yüzde 50 cinsiyet kotası öngörüldü.
Aynı kota Parti Meclisi, Yüksek Disiplin Kurulu, il ve ilçe yönetim kurulları ile il kongresi ve kurultay delegelerinin seçimlerinde de uygulanacak.
Gençlik kotası ise yüzde 25 olarak belirlendi. Bu oranın yüzde 10'u 18-25, yüzde 15'i ise 26-40 yaş grubundaki adaylardan oluşacak.
Hem cinsiyet hem de gençlik kotasının koşullarını taşıyan adaylar, iki kotaya birden dâhil edilecek. Yeterli sayıda aday bulunmaması durumunda seçimler mevcut adaylarla yapılacak.
CİNSİYET KOTASI KADEMELİ UYGULANACAK
Tüzükte yüzde 50 olarak belirlenen cinsiyet kotasının hemen uygulanmayacağı, geçici maddeyle kademeli bir takvim oluşturulduğu görüldü.
Buna göre cinsiyet kotası ilk olağan kurultaya kadar yüzde 33 olarak uygulanacak. Oran, birinci olağan kurultayda yüzde 35'e, ikinci olağan kurultayda yüzde 40'a, üçüncü olağan kurultayda yüzde 45'e ve dördüncü olağan kurultayda yüzde 50'ye çıkarılacak.
Tüzükte ön seçim seçeneğine geniş biçimde yer verilmesine karşın, hangi seçim çevresinde hangi yöntemin uygulanacağına ilişkin son karar yetkisinin Parti Meclisine bırakılması dikkat çekti.
Kaynak : PERRE
